Prawo jazdy a elektryki w 2025 roku – punkt wyjścia
Samochody elektryczne już nie są egzotyką. Coraz częściej pojawiają się na ulicach, w flotach firmowych, a także w ośrodkach szkolenia kierowców. Naturalne więc pytanie kandydatów na kierowców brzmi: czy egzamin na prawo jazdy w 2025 da się zdawać autem elektrycznym? I jeśli tak – na jakich zasadach, jaka kategoria prawa jazdy jest wtedy potrzebna i z czym to się wiąże w praktyce.
Żeby podejść do tematu uczciwie, trzeba spojrzeć na kilka obszarów naraz: przepisy (unijne i polskie), praktykę WORD-ów, przygotowanie ośrodków szkolenia kierowców i realne wymagania egzaminacyjne. Dopiero na przecięciu tych czterech elementów widać, co w 2025 roku jest możliwe, a co pozostaje raczej planem na kolejne lata.
W tym tekście nacisk pada na jedno kluczowe zagadnienie: relację między prawem jazdy a samochodami elektrycznymi w kontekście egzaminu państwowego. Analiza obejmuje zarówno prawo jazdy kategorii B, jak i zagadnienia związane z innymi kategoriami (np. C, D) tam, gdzie elektryki już wchodzą lub za chwilę wejdą do gry.
Podstawy prawne: jak przepisy traktują samochody elektryczne na egzaminie
Definicja pojazdu i kategoria prawa jazdy – co z elektrykami
Na poziomie przepisów samochód elektryczny jest po prostu pojazdem samochodowym napędzanym silnikiem elektrycznym. Kluczowe jest to, że rodzaj napędu (spalinowy, hybrydowy, elektryczny, wodorowy) nie zmienia zasadniczo kategorii prawa jazdy. Dla osoby starającej się o prawo jazdy kategorii B, auto elektryczne jest z punktu widzenia uprawnień takim samym samochodem osobowym jak benzyniak czy diesel.
Liczą się parametry techniczne pojazdu, m.in.:
dopuszczalna masa całkowita (DMC),
liczba miejsc siedzących,
rodzaj nadwozia,
ewentualna przyczepa.
Jeśli elektryk mieści się w granicach DMC dla kategorii B (czyli do 3,5 t, chyba że stosuje się szczególne zwolnienia dla pojazdów zeroemisyjnych u profesjonalnych kierowców), nie ma formalnego powodu, aby nie mógł być użyty do nauki jazdy i egzaminu, o ile spełni szczegółowe wymogi techniczne przewidziane dla egzaminu.
Wymogi dla pojazdu egzaminacyjnego a samochód elektryczny
Polskie przepisy szczegółowo określają, jakie warunki musi spełnić pojazd egzaminacyjny. Dotyczy to zarówno budowy, jak i wyposażenia. Napęd sam w sobie nie jest barierą, ale samochód elektryczny musi spełnić dokładnie te same wymagania, co pojazd spalinowy. W praktyce to między innymi:
wyraźne oznakowanie pojazdu jako pojazdu szkoleniowego/egzaminacyjnego,
dwa komplety pedałów (hamulec i sprzęgło – jeśli przeznaczony jest do egzaminu na samochodzie z manualną skrzynią; dla automatu wystarczy odpowiedni zestaw),
dodatkowe lusterka dla instruktora i egzaminatora,
ważny przegląd techniczny, ubezpieczenie OC, ewentualnie AC i NNW zgodnie z polityką ośrodka.
W przypadku elektryków technicznie największe znaczenie ma układ pedałów i rodzaj skrzyni biegów. Zdecydowana większość aut elektrycznych ma tylko pedał przyspieszenia i hamulca – brak tam klasycznego sprzęgła. To oznacza, że niezależnie od kategorii B, egzamin odbywałby się de facto na „automacie”. W konsekwencji na prawie jazdy pojawiłoby się ograniczenie kod 78 – uprawnienie jedynie do pojazdów z automatyczną skrzynią biegów.
Unijne regulacje i strategiczne podejście do zeroemisyjności
Unia Europejska silnie promuje zeroemisyjny transport, co wpływa także na system szkolenia kierowców i egzaminy. Od strony przepisów unijnych nie ma zakazu używania elektryków na egzaminach. Wręcz przeciwnie – dokumenty strategiczne (Europejski Zielony Ład, Fit for 55, regulacje fleetowe) zachęcają państwa członkowskie do przestawiania się na napędy zeroemisyjne również w instytucjach publicznych.
Państwa UE, w tym Polska, mają sporą swobodę w organizowaniu egzaminów państwowych, ale jednocześnie obserwują się nawzajem. W kilku krajach (np. w części Niemiec, Skandynawii, Holandii) auta elektryczne są już normalnie używane do egzaminów, zwłaszcza w dużych miastach. Polski system egzaminowania stopniowo się do tego zbliża, ale proces jest rozłożony w czasie ze względu na koszty (zakup pojazdów, ładowarki, serwis) i konieczność dostosowania organizacji pracy WORD-ów.
Źródło: Pexels | Autor: Mike Bird
Stan na 2025: czy realnie możesz zdawać prawo jazdy autem elektrycznym
Praktyka WORD-ów w Polsce na progu 2025 roku
Oficjalne przepisy nie zabraniają WORD-om (wojewódzkim ośrodkom ruchu drogowego) używania samochodów elektrycznych jako pojazdów egzaminacyjnych. Bariery są głównie organizacyjne i finansowe, a nie prawne. W 2025 roku sytuacja wygląda z grubsza tak:
część WORD-ów testuje lub wprowadza pojedyncze auta elektryczne do swojej floty (często w formie projektów pilotażowych lub we współpracy z producentami),
większość ośrodków nadal egzaminuje na klasycznych samochodach spalinowych, głównie ze względu na koszt wymiany całej floty i infrastrukturę ładowania,
pojawiają się pierwsze ośrodki szkolenia kierowców, które szkolą na elektrykach i jednocześnie współpracują z WORD-ami, by udostępniać te pojazdy na egzaminy.
W praktyce odpowiedź na pytanie „czy da się zdawać egzamin w 2025 autem elektrycznym” brzmi więc: tak, ale nie wszędzie i nie zawsze bezpośrednio flotą WORD. Często będzie to możliwe wtedy, gdy:
WORD zezwala na egzamin autem dostarczonym przez ośrodek szkolenia kierowców lub własnym pojazdem (zwykle pod warunkiem spełnienia wymogów technicznych),
ośrodek szkolenia dysponuje odpowiednio przystosowanym samochodem elektrycznym,
kandydat akceptuje fakt, że egzamin na takim pojeździe oznacza uprawnienia wyłącznie na automatyczną skrzynię biegów.
Różnice regionalne – dlaczego w jednym mieście się da, a w innym nie
Organizacja egzaminów na prawo jazdy w Polsce jest zdecentralizowana. Oznacza to, że każdy WORD ma pewien margines decyzji co do tego, jaką flotą pojazdów dysponuje i jakie rozwiązania dopuszcza (w ramach ogólnokrajowych przepisów). Dlatego w 2025 roku można zaobserwować sytuacje, gdzie:
w dużym mieście z rozwiniętą infrastrukturą ładowania pokazywany jest elektryk z logo WORD jako auto egzaminacyjne,
w innym ośrodku, zwłaszcza mniejszym, nie ma nawet planów zakupu elektryków w najbliższych 1–2 latach,
w jeszcze innym WORD kandydat może teoretycznie przyjechać na egzamin autem ze szkoły jazdy (w tym elektrykiem), ale w praktyce nikt z tej opcji jeszcze nie korzystał.
Z punktu widzenia zdającego najważniejsze jest, że regulamin i zwyczaj danego WORD-u mogą w praktyce przesądzać o tym, czy egzamin autem elektrycznym jest możliwy. W jednym mieście będzie to standardowa opcja dla kategorii B automat, w innym – egzotyczna ciekawostka, a w jeszcze innym – na razie w ogóle niedostępne rozwiązanie.
Standardowo wybór pojazdu egzaminacyjnego dla kategorii B wygląda tak, że zdający korzysta z samochodu należącego do WORD – zwykle tej samej marki i modelu, na którym odbywały się szkolenia w większości szkół jazdy w danym mieście. To ułatwia logistykę i zmniejsza koszty.
Niektóre WORD-y dopuszczają jednak egzamin na pojeździe z zewnątrz (ze szkoły jazdy lub własnym). W takim przypadku samochód elektryczny może wejść do gry pod warunkiem, że:
zostanie podstawiony w wyznaczone miejsce i czas,
ma wymagane dodatkowe wyposażenie (lusterka, drugi zestaw pedałów itd.),
posiada aktualne dokumenty i przeglądy,
regulamin WORD-u dopuszcza taką możliwość.
Dlatego zanim ktoś zainwestuje w kurs na elektryku z myślą o egzaminie, musi zweryfikować zasady w konkretnym WORD, w którym będzie zdawał. Różnice między ośrodkami bywają zaskakująco duże.
Kategoria B a elektryk: egzamin na automacie i jego konsekwencje
Egzamin na aucie elektrycznym to de facto egzamin na automacie
Samochody elektryczne mają najczęściej jednobiegową przekładnię i obsługowo przypominają klasyczny automat: pedał przyspieszenia, pedał hamulca, dźwignia kierunku jazdy (P, R, N, D, czasem dodatkowe tryby). Kto wsiada z myślą o manewrowaniu sprzęgłem i zmianie biegów, szybko orientuje się, że ten element po prostu znika.
Przepisy egzaminacyjne są jasne: jeśli zdajesz egzamin na pojeździe z automatyczną skrzynią biegów, dostajesz prawo jazdy kategorii B z ograniczeniem kod 78. Ten kod oznacza, że nie wolno prowadzić pojazdów z manualną skrzynią biegów w ramach tej kategorii. Dla wielu osób to albo zupełnie akceptowalne (bo i tak planują jeździć automatami), albo wręcz zaleta (brak konieczności uczenia się operowania sprzęgłem).
Konsekwencje kodu 78 dla codziennej jazdy i pracy
Teoretycznie w 2025 roku udział samochodów z automatyczną skrzynią biegów i napędem elektrycznym rośnie, więc ograniczenie do „automatu” przestaje być problemem w wielu dużych miastach. Trzeba jednak uczciwie nazwać potencjalne minusy:
niektóre samochody służbowe wciąż mają manualną skrzynię biegów – pracodawca może wymagać pełnych uprawnień B,
w mniejszych miejscowościach i na rynku aut używanych wciąż królują manuale – wybór auta będzie ograniczony,
jeżeli w przyszłości ktoś zechce przesiąść się na samochody z manualem, konieczny będzie dodatkowy egzamin praktyczny na pojeździe z ręczną skrzynią,
przy niektórych kategoriach zawodowych (np. instruktor nauki jazdy) pełne uprawnienia bywają po prostu wygodniejsze lub wymagane.
Z drugiej strony dynamika rynku jest jasna: udział automatów (w tym elektryków) będzie rósł, a manuale będą stopniowo wypierane, szczególnie wśród nowszych aut flotowych i miejskich. Kto planuje jeździć głównie nowszymi samochodami, zwykle nie odczuwa większych ograniczeń wynikających z kodu 78.
Kiedy egzamin na elektryku/automacie ma najbardziej sens
Są sytuacje, w których wybranie egzaminu na samochodzie elektrycznym (a więc w praktyce na automacie) jest szczególnie rozsądne:
osoby bardzo zestresowane obsługą sprzęgła – które mają problem z ruszaniem, „szarpaniem” auta i gasnącym silnikiem,
kandydaci planujący jazdę wyłącznie po mieście, z wykorzystaniem carsharingu i nowoczesnych flot – tam elektryki i automaty dominują,
osoby z niektórymi ograniczeniami zdrowotnymi, dla których obsługa manuala jest fizycznie trudniejsza (przy odpowiednich orzeczeniach lekarskich),
przyszli kierowcy, którzy od początku jeżdżą tylko automatem (np. w rodzinie są wyłącznie takie auta) i nie mają ambicji prowadzenia manuali.
W takich przypadkach egzamin w 2025 roku na samochodzie elektrycznym może skrócić proces nauki, zmniejszyć liczbę niezdanych prób i realnie obniżyć koszty kursu (mniej dodatkowych godzin). Trzeba jedynie świadomie zaakceptować ograniczenie uprawnień i jego długoterminowe skutki.
Źródło: Pexels | Autor: Hyundai Motor Group
Techniczne różnice: jak jazda elektrykiem wpływa na przebieg egzaminu
Start, ruszanie, parkowanie – elektryk vs spalinówka
Na egzaminie praktycznym liczy się bezpieczne, płynne i zgodne z przepisami wykonywanie zadań. Rodzaj napędu zmienia sposób obsługi samochodu, ale nie zmienia listy zadań egzaminacyjnych. Kandydat musi wciąż wykonać m.in.:
przygotowanie do jazdy i ruszanie z miejsca,
jazdę na łuku, parkowanie, zawracanie,
Praca pedałami i rekuperacja podczas zadań egzaminacyjnych
W samochodzie elektrycznym brakuje pedału sprzęgła, a silnik nie zgaśnie przy zbyt szybkim puszczeniu pedału przyspieszenia. Zmienia to podejście do wielu manewrów, szczególnie na placu manewrowym. Egzaminator nie ocenia jednak „stylu pracy pedałami”, tylko efekt: płynne ruszanie, panowanie nad prędkością, brak gwałtownych szarpnięć czy zatrzymań.
Dodatkowym elementem jest rekuperacja, czyli odzyskiwanie energii przy odpuszczaniu pedału przyspieszenia. Przy silniejszej rekuperacji samochód wyraźnie zwalnia nawet bez dotykania hamulca. Dla zdającego oznacza to, że:
na ciasnych manewrach (łuk, parkowanie) często wystarczy delikatne operowanie samym „gazem”, bez ciągłego hamowania,
na dojazdach do przejść dla pieszych, skrzyżowań i sygnalizacji świetlnej trzeba wcześniej odpuścić pedał przyspieszenia, aby uniknąć nerwowego hamowania w ostatniej chwili,
podczas zjazdu ze wzniesienia samochód może mocno wytracać prędkość samą rekuperacją – trzeba to uwzględnić, by nie utrudniać innym płynnej jazdy.
Egzaminator nie interesuje się ustawieniami trybów jazdy czy poziomem rekuperacji, ale będzie patrzył na to, czy kandydat potrafi przewidywać zachowanie auta i używać hamulca w sposób przewidywalny dla innych uczestników ruchu.
Wzniesienia i ruszanie pod górę – łatwiej, ale nie „na pamięć”
W zadaniach egzaminacyjnych jednym z klasycznych punktów stresogennych jest ruszanie pod górę. W samochodzie manualnym dochodzi obawa przed „zgaszeniem” silnika lub stoczeniem się. Elektryk z automatycznym napędem radykalnie upraszcza sytuację:
nie ma sprzęgła, więc odpada koordynacja półsprzęgła i gazu,
wiele modeli ma asystenta ruszania pod górę, który na chwilę przytrzymuje auto hamulcem,
moment obrotowy jest dostępny od zera, więc auto płynnie „wychodzi” pod górę bez przeciągania silnika.
To kuszące, by traktować podjazdy jak banalny fragment egzaminu, ale egzaminator nadal będzie oceniał:
czy kierowca sprawdził otoczenie (lusterka, martwy punkt, sygnalizowanie kierunku jazdy),
czy nie doprowadził do nadmiernego poślizgu kół przy gwałtownym dodaniu „gazu”,
czy utrzymał bezpieczny odstęp od pojazdu z przodu, nie „wjechał mu na bagażnik”.
Ruszenie pod górę w elektryku pomaga zapanować nad stresem, ale nie zwalnia z pełnej obserwacji sytuacji na drodze i prawidłowego używania kierunkowskazów.
Przyspieszenie i dynamika – pułapka „za szybkiego” elektryka
Nawet stosunkowo słabe elektryki przyspieszają znacznie żwawiej niż typowe samochody egzaminacyjne z silnikiem benzynowym czy dieslem. Na co dzień to plus, na egzaminie może stać się pułapką. Zdarza się, że kandydat:
zbyt mocno wciśnie pedał przyspieszenia przy włączaniu się do ruchu i gwałtownie „wyskoczy” na skrzyżowaniu,
nie pilnuje prędkości w strefie 30 lub na osiedlu, bo auto rozpędza się niemal bezgłośnie,
przy wyprzedzaniu rowerzysty lub omijaniu przeszkody przesadza z dynamiką manewru.
Na egzaminie liczy się nie to, jak szybko auto może przyspieszyć, ale jak kierowca dawkuje przyspieszenie. Przy jeździe elektrykiem przydaje się zasada: „najpierw kontrola, potem dynamika”. Najpierw spokojne wyczucie pedału przyspieszenia, a dopiero potem korzystanie z potencjału auta na przykład przy sprawnym, ale nadal płynnym włączeniu się do ruchu.
Kontrola prędkości w strefach ograniczonych – brak dźwięku, większa czujność
Silnik elektryczny pracuje praktycznie bezgłośnie. W wielu sytuacjach zdający nie ma podświadomej „podpowiedzi” akustycznej, że jedzie szybciej: brak jest narastającego hałasu jednostki napędowej. To szczególnie odczuwalne w:
strefach zamieszkania,
okolicach szkół, przejść dla pieszych i przystanków,
wąskich uliczkach osiedlowych.
Egzaminator będzie patrzył na realną prędkość, a nie na subiektywne odczucia. Kandydat, który wspiera się „słuchem” (z manuala), może w elektryku nieświadomie przekraczać dozwoloną prędkość. Rozwiązanie jest jedno – częstsza, nawykowa kontrola prędkościomierza i planowanie zwolnienia z wyprzedzeniem, tak aby korzystać z rekuperacji i hamulca w sposób przewidywalny, bez szarpania.
Manewry parkowania – precyzja kontra elektroniczne „wspomagacze”
Podczas egzaminu nawet w nowoczesnym elektryku nie wolno używać systemów automatycznego parkowania ani funkcji typu „autopilot”. Zdający musi samodzielnie wykonać manewry, a jedynie:
może korzystać z czujników parkowania, jeśli są trudne do wyłączenia i stanowią standardowe wyposażenie auta,
nie uruchamia kamery cofania, jeśli regulamin WORD-u tego zabrania lub egzaminator wyraźnie poprosi o jej wyłączenie.
Przy parkowaniu elektryk daje jedną dużą przewagę: pełna kontrola przy bardzo małych prędkościach. Auto płynnie reaguje na minimalne dodatki „gazu”, nie ma ryzyka zgaśnięcia silnika. To ułatwia rzeczy takie jak:
wjazd tyłem w zatokę parkingową między inne samochody,
parkowanie równoległe w ciasnym miejscu,
precyzyjne podjeżdżanie do linii lub krawężnika.
Dobrze, by kandydat wcześniej przećwiczył parkowanie bez patrzenia w kamerę, nawet jeśli auto ją posiada. Na egzaminie nie może być zdany wyłącznie na elektronikę – egzaminator ocenia także pracę lusterkami, obracanie głowy i kontrolę martwych pól.
Obsługa komputera pokładowego i trybów jazdy przed egzaminem
Wiele elektryków ma rozbudowane menu, różne tryby jazdy (Eco, Normal, Sport) i ustawienia rekuperacji. Przed wyjazdem na egzamin nie ma sensu wgłębiać się w każdy szczegół, ale kilka rzeczy trzeba mieć nawykowo opanowanych:
wiedzieć, jak przełączyć kierunek jazdy (P, R, N, D) i co oznaczają symbole na dźwigni lub przełączniku,
umieć szybko włączyć i wyłączyć światła, wycieraczki, ogrzewanie szyby,
zrozumieć wskazania zegarów – gdzie jest prędkościomierz, a gdzie informacja o poziomie naładowania.
Na egzaminie nie będzie czasu na szukanie w trakcie jazdy przycisku od świateł przeciwmgłowych czy sterowania nawiewem. Instruktor prowadzący kurs na elektryku powinien poświęcić na to kilka pierwszych godzin, tak aby zdający obsługiwał podstawowe funkcje bez patrzenia na panel, intuicyjnie sięgając ręką do właściwego miejsca.
Formalności i strategia: jak przygotować się do egzaminu na elektryku w 2025
Sprawdzenie zasad w konkretnym WORD i w szkole jazdy
Przed wyborem kursu na samochodzie elektrycznym i rezerwacją egzaminu warto zacząć od telefonu lub wizyty w konkretnym WORD. Kluczowe pytania to:
czy ośrodek posiada własne auta elektryczne jako pojazdy egzaminacyjne,
czy dopuszcza egzamin na pojeździe z zewnątrz i na jakich warunkach,
czy w danym WORD odbyły się już egzaminy na elektrykach – praktyka bywa ważniejsza niż teoria.
Następnie trzeba zweryfikować, czy wybrany ośrodek szkolenia kierowców ma elektryk z pełnym doposażeniem egzaminacyjnym (dodatkowe pedały, lusterka, odpowiednie ubezpieczenie). Dobrą praktyką jest poproszenie szkoły o konkretną informację na piśmie lub w umowie, że pojazd będzie mógł zostać wykorzystany na egzaminie.
Planowanie terminu egzaminu a dostępność auta elektrycznego
Jeśli egzamin ma się odbywać na elektryku ze szkoły jazdy, pojawia się element logistyki. Ten sam samochód obsługuje lekcje i egzaminy innych kursantów. Warto więc:
z dużym wyprzedzeniem uzgodnić ze szkołą możliwy termin egzaminu, zanim zostanie on ostatecznie zarezerwowany w WORD,
ustalić, kto formalnie podstawia auto na egzamin (instruktor, pracownik szkoły, właściciel pojazdu),
upewnić się, że samochód będzie naładowany w dniu egzaminu, by uniknąć niespodzianek przy dłuższej trasie.
Jeżeli WORD posiada własne elektryki, sytuacja jest prostsza, ale nadal trzeba pamiętać, że liczba takich pojazdów może być ograniczona. Nie zawsze uda się zarezerwować termin egzaminu w dniu i godzinie idealnie dopasowanych do zdającego.
Dobór kursu – cały kurs na elektryku czy mieszany z manualem
Osoby planujące egzamin w 2025 roku mają kilka wariantów nauki:
cały kurs na elektryku – dobra opcja, jeśli celem są wyłącznie uprawnienia z kodem 78 i jazda automatami,
kurs mieszany (większość godzin na manualu, część na elektryku) – sensowny wybór przy wątpliwościach, czy w przyszłości nie będzie potrzebny manual,
pełny kurs na manualu, a kilka dodatkowych godzin na elektryku tylko po to, by przyzwyczaić się do automatu przed planowaną przesiadką.
Jeśli ktoś jeszcze nie jest pewien, czy chce mieć ograniczenie kod 78, rozsądnym kompromisem bywa najpierw egzamin na manualu, a dopiero potem, po uzyskaniu pełnych uprawnień, doszkalanie na elektryku. To jednak oznacza konieczność opanowania sprzęgła i biegów, co część kandydatów zwyczajnie odstrasza.
Przygotowanie psychiczne – oswojenie automatu i ciszy w kabinie
Dla wielu kursantów przesiadka z manuala (np. auta rodziców) do elektryka jest sporym szokiem. Inny jest dźwięk, reakcja na gaz, sposób hamowania. Przed egzaminem dobrze zrobić kilka rzeczy:
spędzić co najmniej kilkanaście godzin jazdy na dokładnie tym modelu, na którym będzie egzamin,
pojeździć o różnych porach dnia – w korkach, po zmroku, przy gorszej pogodzie,
przećwiczyć „typowo egzaminowe” trasy, ale też nowe rejony, by nie opierać się na znajomości drogi, tylko na znakach.
Na elektryku łatwiej skupić się na otoczeniu, bo odpada obsługa przełożeń. To działa na plus, pod warunkiem, że zdający potrafi poradzić sobie ze stresem ciszy – brakiem typowego „brzęczenia” silnika i wyraźnych zmian obrotów. Czasem sama inność wrażeń akustycznych podnosi napięcie, zwłaszcza u kogoś, kto przez lata jeździł jako pasażer klasycznymi autami.
Przyszłość egzaminów na elektrykach po 2025 roku
Planowane zmiany i kierunek rozwoju floty egzaminacyjnej
W 2025 roku nie ma jednego, ogólnopolskiego planu, który nakazywałby WORD-om masową wymianę floty na samochody elektryczne. Można jednak wskazać kilka trendów:
przy zakupach nowych aut egzaminacyjnych coraz częściej rozważane są hybrydy i elektryki, choć nie zawsze wygrywają w przetargach,
duże miasta, które inwestują w zielony transport publiczny, są zwykle bardziej otwarte na elektryfikację także w obszarze egzaminów,
producenci samochodów chętnie współpracują z WORD-ami, proponując atrakcyjne warunki dzierżawy lub sponsoringu.
W perspektywie kilku lat można oczekiwać, że w części ośrodków egzamin na elektryku stanie się czymś zupełnie zwyczajnym, a nie ciekawostką. Jednocześnie trudno sobie wyobrazić, by auta spalinowe zniknęły z placów w krótkim czasie – rynek pojazdów używanych w Polsce długo jeszcze będzie zdominowany przez manuale.
Możliwa ewolucja przepisów – kod 78 a elektryczna przyszłość
Nowe technologie wspierające zdających – szansa czy ryzyko?
Coraz większa liczba aut elektrycznych ma systemy, które jeszcze kilka lat temu kojarzyły się z futurystycznymi prototypami. Na egzaminie nie wolno ich wykorzystywać do samodzielnego prowadzenia pojazdu, ale sam fakt ich obecności wpływa na komfort jazdy i zachowanie kursanta.
Do takich technologii należą przede wszystkim:
adaptacyjny tempomat – wyrównuje prędkość do auta poprzedzającego,
asystent pasa ruchu – delikatnie koryguje tor jazdy, gdy auto zbliża się do linii,
system rozpoznawania znaków – wyświetla na zegarach aktualne ograniczenia prędkości.
Na egzaminie odpowiedzialność za tor jazdy i prędkość wciąż spoczywa wyłącznie na kierującym. Jeśli asystent pasa ruchu zacznie „szarpać” kierownicą, a zdający nie będzie umiał z tym zapanować, egzaminator uzna to za brak kontroli nad pojazdem. Dlatego przed egzaminem dobrą praktyką jest:
ustalenie z instruktorem, które systemy są włączone na stałe, a które można/decyduje się wyłączyć,
jazda próbna z aktywnymi asystentami i później bez nich – tak, aby zdający czuł się pewnie w obu scenariuszach,
świadome korzystanie z podpowiedzi (np. z odczytu znaków), ale niezastępowanie nimi własnej obserwacji.
Typowa sytuacja z praktyki: auto „widzi” znak 30 km/h sprzed kilku ulic i wyświetla starą wartość, bo kamera nie odczytała jeszcze nowego ograniczenia. Osoba zdająca bezrefleksyjnie ufa ekranowi i jedzie za szybko. Na egzaminie liczy się to, co stoi przy drodze, nie to, co pokazuje komputer pokładowy.
Elektryk w egzaminie na wyższe kategorie i uprawnienia dodatkowe
Choć najwięcej mówi się o kategorii B, rośnie też znaczenie napędów elektrycznych w pojazdach dostawczych i lekkich ciężarowych. Przewoźnicy miejscy i firmy kurierskie już testują lub wdrażają floty elektrycznych busów. To w dłuższej perspektywie przełoży się na sposób szkolenia na inne kategorie prawa jazdy.
Można zakładać, że w kolejnych latach:
ośrodki szkolenia kierowców zaczną wprowadzać elektryczne busy dla kategorii B z przyczepą (B+E) i lekkich odmian C1,
szkolenie eco-drivingu będzie w naturalny sposób łączone z obsługą napędów elektrycznych i hybrydowych,
osoby mające już prawo jazdy kategorii B będą zapraszane na krótkie kursy doszkalające, aby poznać specyfikę pojazdów elektrycznych używanych zawodowo.
Wraz z rosnącą liczbą elektrycznych dostawczaków może pojawić się presja na przemyślenie przepisów o kodzie 78 również w kontekście kategorii wyższych. Na razie jednak, planując sam egzamin w 2025 r., trzeba przyjąć aktualny stan prawny: napęd elektryczny jest traktowany jak każdy inny automat.
Elektryk jako pierwszy własny samochód świeżo upieczonego kierowcy
Dla części młodych kierowców naturalnym wyborem po zdanym egzaminie będzie własny lub współdzielony elektryk – często niewielkie auto miejskie albo używany model segmentu B. Egzamin na takim napędzie daje wtedy realną przewagę, bo już w dniu odbioru prawa jazdy nowy kierowca czuje się w elektryku jak w znajomym środowisku.
Przy planowaniu zakupu lub najmu trzeba jednak brać pod uwagę kilka specyficznych tematów:
dostęp do ładowania – czy w miejscu zamieszkania albo pracy jest gniazdo lub wallbox, a jeśli nie, jak daleko są publiczne ładowarki,
realny zasięg zimą – istotny przy dojazdach na uczelnię lub do pracy, zwłaszcza poza dużym miastem,
koszt ubezpieczenia – niektóre elektryki, zwłaszcza nowsze, bywają droższe w AC, co przy młodym kierowcy mocno podnosi składkę.
Egzamin zdawany na takim samym modelu, który później trafi „pod blok”, ogranicza stres: zamiast uczyć się dwóch różnych samochodów (egzaminacyjnego i własnego) kandydat skupia się od początku na tym, czym faktycznie będzie jeździł.
Rola instruktorów w erze egzaminów na elektrykach
Elektryfikacja egzaminów zmienia także podejście instruktorów. Osoba ucząca jazdy na manualu i elektryku musi w praktyce prowadzić dwa równoległe kursy – technika prowadzenia, planowanie prędkości, sposób hamowania i tempo nauki są inne.
Skuteczny instruktor w elektryku:
od początku buduje dobre nawyki pracy pedałem przyspieszenia zamiast „dobijania” hamulca w ostatniej chwili,
ćwiczy czytanie drogi dalej przed maską – tak, aby kursant wytracał prędkość głównie rekuperacją,
świadomie włącza i wyłącza tryby jazdy (np. Eco vs Normal), by kursant czuł, jak zmienia się reakcja auta.
W praktyce widać też nowe wyzwanie: kandydaci uczący się wyłącznie na „automacie” często gorzej radzą sobie z oceną dystansu i prędkości przy dojeździe do skrzyżowań. Brak zmiany biegów i pracy sprzęgłem zdejmuje z nich część bodźców, do których byli przyzwyczajeni jako pasażerowie. Zadaniem instruktora jest wtedy świadome „podłożenie” innych punktów odniesienia – patrzenie dalej, wcześniejsze zdejmowanie nogi z gazu, świadome korzystanie z dźwięków otoczenia.
Bezpieczeństwo pieszych i rowerzystów a cichy napęd elektryczny
Elektryki przy małych prędkościach są bardzo ciche. To komfort dla kierowcy, ale zarazem potencjalne zagrożenie dla pieszych i rowerzystów, którzy mogą po prostu nie „usłyszeć” nadjeżdżającego pojazdu. Na egzaminie jest to istotne przede wszystkim w strefach zamieszkania, na osiedlach i przy przejściach dla pieszych bez świateł.
Dobrym nawykiem, który instruktorzy coraz częściej wyrabiają w kursantach na elektrykach, jest:
znaczne zmniejszanie prędkości przy zbliżaniu się do przejścia, nawet jeśli nie ma na nim nikogo,
częstsze kontrolowanie lusterek w okolicach ścieżek rowerowych – rowerzysta również może nie spodziewać się tak cichego auta,
utrzymywanie większych odstępów przy wyprzedzaniu pieszych idących poboczem w terenie niezabudowanym.
Niektóre nowsze elektryki mają obowiązkowy sztuczny dźwięk przy niskiej prędkości (AVAS). To ułatwienie, ale nie zwalnia z zachowania dodatkowej ostrożności. Egzaminatorzy dobrze wiedzą, że pojazd elektryczny „podkrada się” do przejścia bardziej niż głośny diesel i uważnie patrzą, czy zdający odpowiednio wcześniej zaczyna zwalniać.
Egzamin na elektryku a jazda w trasie – ograniczenia i oczekiwania
Większość egzaminów praktycznych odbywa się w ruchu miejskim i podmiejskim. Napęd elektryczny jest w takim środowisku niemal idealny: dużo hamowań, niskie prędkości, korki. Kto jednak zamierza po uzyskaniu prawa jazdy regularnie pokonywać dłuższe trasy, powinien potraktować egzamin na elektryku jako pierwszy etap, a nie pełne przygotowanie do wszystkich scenariuszy.
Po zdaniu egzaminu przydaje się dodatkowa praktyka, najlepiej u boku doświadczonego kierowcy, obejmująca:
jazdę stałą prędkością po drodze ekspresowej lub autostradzie z kontrolą zużycia energii,
planowanie ładowania w trasie – wybór stacji, orientacyjne czasy postojów, margines bezpieczeństwa zasięgu,
reakcję na gorsze warunki pogodowe przy wyższych prędkościach (wiatr, deszcz, koleiny).
Egzamin państwowy nie sprawdzi wprost umiejętności zarządzania zasięgiem przy 120 km/h, lecz ktoś, kto już na kursie rozumie podstawowe zależności (szybciej = więcej energii, zimniej = krótszy zasięg), będzie miał w praktyce dużo łatwiej.
Przeskok z elektryka na manual – gdy życie wymusza zmianę
Zdarza się, że ktoś zdaje prawo jazdy na elektryku (automat z kodem 78), a po roku czy dwóch zmienia pracę, wyjeżdża za granicę albo dostaje możliwość korzystania z auta służbowego z manualną skrzynią. Taka osoba musi wówczas zdobyć pełne uprawnienia – zdać praktyczny egzamin ponownie, tym razem na samochodzie z manualem.
Pod względem psychologicznym bywa to łatwiejsze niż pierwszy egzamin: kandydat zna już przepisy, sytuacje drogowe i sam stres egzaminacyjny. Z drugiej strony technicznie jest trudniej, bo trzeba zbudować od zera nawyki obsługi sprzęgła i biegów. Kurs „uzupełniający” wygląda wtedy inaczej niż klasyczny:
pierwsze godziny spędza się głównie na placu manewrowym, łapiąc wyczucie półsprzęgła,
instruktor przyjmuje, że zasady ruchu są znane i skupia się na technice prowadzenia,
zwykle potrzebnych jest mniej godzin łącznych, ale są one bardziej intensywne technicznie.
Dobrze jest brać taki scenariusz pod uwagę już przy pierwszym wyborze formy kursu. Jeżeli ktoś widzi u siebie dużą szansę na pracę w zawodzie wymagającym prowadzenia różnych aut, inwestycja w pełne uprawnienia od razu może w praktyce zaoszczędzić czas i pieniądze.
Świadomy wybór: elektryk na egzamin czy klasyczny manual?
Decyzja o zdawaniu egzaminu w 2025 r. samochodem elektrycznym sprowadza się w gruncie rzeczy do odpowiedzi na kilka prostych pytań:
jakie auta realnie będą dostępne do jazdy w ciągu najbliższych kilku lat,
czy kandydat chce uniknąć nauki sprzęgła i zmiany biegów,
czy jest gotów zaakceptować ograniczenie kodem 78 lub w przyszłości poświęcić czas na „dorzucenie” manuala.
Dla osób, które i tak planują przesiadkę na elektryki i automaty, egzamin na takim aucie jest rozsądną i wygodną drogą. Ci, którzy oczekują pełnej elastyczności, powinni dobrze „przekalkulować” swoją sytuację – czasem kilka trudniejszych godzin na manualu podczas kursu oszczędza późniejszych kombinacji z kolejnymi egzaminami.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy w 2025 roku mogę zdawać prawo jazdy kat. B samochodem elektrycznym?
Tak, w 2025 roku przepisy dopuszczają możliwość zdawania egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B samochodem elektrycznym. Rodzaj napędu (spalinowy, hybrydowy, elektryczny) nie ma znaczenia dla samej kategorii uprawnień – ważne są parametry techniczne auta, np. dopuszczalna masa całkowita i liczba miejsc.
W praktyce wszystko zależy od konkretnego WORD-u i tego, czy:
sam posiada elektryka we flocie egzaminacyjnej, lub
pozwala zdawać egzamin na pojeździe podstawionym z zewnątrz (np. z ośrodka szkolenia kierowców), który spełnia wymogi techniczne.
Przed wyborem kursu na elektryku warto sprawdzić regulamin i praktykę w swoim WORD.
Czy prawo jazdy zdobyte na elektryku daje uprawnienia tylko na automaty?
W zdecydowanej większości przypadków tak. Typowy samochód elektryczny ma tylko pedał przyspieszenia i hamulca, a napęd działa jak automatyczna skrzynia biegów. Jeżeli zdasz egzamin na takim pojeździe, na prawie jazdy pojawi się kod 78 – oznacza on uprawnienia wyłącznie do prowadzenia pojazdów z automatyczną skrzynią biegów.
To oznacza, że nie będziesz mógł legalnie prowadzić klasycznych aut z manualną skrzynią biegów bez ponownego zdawania egzaminu praktycznego na samochodzie z manualem. Jeśli zależy Ci na pełnym zakresie uprawnień, musisz to uwzględnić, decydując się na egzamin na elektryku.
Czy wszystkie WORD-y w Polsce w 2025 roku mają samochody elektryczne do egzaminu?
Nie. W 2025 roku tylko część WORD-ów testuje lub wprowadza do swojej floty pojedyncze samochody elektryczne, często w formie projektów pilotażowych. Większość ośrodków wciąż egzaminuje głównie na samochodach spalinowych, głównie z powodów kosztów zakupu floty i budowy infrastruktury ładowania.
Dlatego w jednym mieście egzamin na elektryku może być dostępny jako normalna opcja (zwłaszcza w dużych ośrodkach), a w innym – w ogóle jeszcze nie ma takiej możliwości. Aktualne informacje najlepiej sprawdzić bezpośrednio na stronie internetowej konkretnego WORD lub telefonicznie.
Czy mogę przyjechać na egzamin własnym lub „szkolnym” elektrykiem?
To zależy od regulaminu danego WORD. Część ośrodków dopuszcza egzamin na pojeździe podstawionym z zewnątrz (np. ze szkoły jazdy lub – rzadziej – prywatnym), ale pod warunkiem spełnienia ścisłych wymogów technicznych i formalnych.
Samochód elektryczny użyty do egzaminu musi mieć m.in.:
wyraźne oznakowanie jako pojazd szkoleniowy/egzaminacyjny,
dodatkowe lusterka dla egzaminatora,
drugi zestaw pedałów (dla automatu – przynajmniej hamulec),
ważne badanie techniczne i ubezpieczenie.
Zanim zdecydujesz się na taką opcję, koniecznie potwierdź w swoim WORD, że w ogóle dopuszcza pojazdy z zewnątrz.
Czy przepisy unijne w jakiś sposób ograniczają egzaminy na samochodach elektrycznych?
Nie, przepisy unijne nie zakazują używania elektryków na egzaminach. Wręcz przeciwnie – europejskie strategie (np. Europejski Zielony Ład, Fit for 55) zachęcają państwa członkowskie do przechodzenia na pojazdy zeroemisyjne także w instytucjach publicznych, w tym w systemie szkolenia kierowców.
Unia pozostawia jednak krajom dość dużą swobodę w organizacji egzaminów. Dlatego w części państw UE (np. w Niemczech, krajach skandynawskich, Holandii) egzaminy na elektrykach są już czymś normalnym, a w Polsce proces wprowadzania takich rozwiązań jest stopniowy i mocno zależny od możliwości finansowych i organizacyjnych poszczególnych ośrodków.
Jakie wymagania techniczne musi spełniać elektryk, żeby nadawał się na auto egzaminacyjne?
Sam fakt, że auto jest elektryczne, nie wystarczy. Musi ono spełniać wszystkie ogólne wymogi dla pojazdu egzaminacyjnego, czyli m.in.:
mieścić się w parametrach dla kategorii B (DMC do 3,5 t, odpowiednia liczba miejsc),
być sprawne technicznie, z aktualnym przeglądem i ubezpieczeniem,
mieć dodatkowe lusterka i drugi zestaw pedałów dla instruktora/egzaminatora,
być prawidłowo oznakowane jako pojazd szkoleniowy/egzaminacyjny.
Napęd elektryczny nie jest przeszkodą – kluczowe są bezpieczeństwo, możliwość kontroli pojazdu przez egzaminatora oraz pełna zgodność z przepisami krajowymi.
Czy opłaca się robić kurs i egzamin na elektryku w 2025 roku?
To zależy od Twoich potrzeb. Kurs i egzamin na elektryku mogą być dobrym wyborem, jeśli:
planujesz jeździć głównie lub wyłącznie samochodami z automatyczną skrzynią biegów,
masz dostęp do ośrodka, który szkoli na elektrykach i współpracuje z WORD,
WORD w Twoim mieście faktycznie pozwala zdawać na takim pojeździe.
Jeżeli natomiast chcesz mieć możliwość legalnej jazdy także samochodami z manualną skrzynią biegów (np. służbowymi, wypożyczonymi czy rodzinnymi), musisz wziąć pod uwagę, że egzamin na elektryku oznacza ograniczenie kod 78 i brak uprawnień na manual do czasu ponownego zdania egzaminu na takim aucie.
Najważniejsze punkty
Rodzaj napędu (elektryczny, spalinowy, hybrydowy) nie zmienia kategorii prawa jazdy – dla kategorii B elektryk jest traktowany jak zwykły samochód osobowy, o ile mieści się w dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t.
Samochód elektryczny może być pojazdem egzaminacyjnym, jeśli spełnia wszystkie techniczne wymogi jak auto spalinowe (oznakowanie, dodatkowe lusterka, podwójne pedały, ważny przegląd i ubezpieczenie).
Większość elektryków ma tylko pedał gazu i hamulca, bez sprzęgła, co oznacza egzamin na pojeździe z automatyczną skrzynią biegów i wpisanie do prawa jazdy ograniczenia kod 78 (uprawnienia tylko na automat).
Przepisy unijne nie blokują używania aut elektrycznych na egzaminach – wręcz zachęcają państwa do wprowadzania pojazdów zeroemisyjnych także w instytucjach publicznych, w tym w systemie egzaminowania kierowców.
Stan na 2025 rok: formalnie można zdawać egzamin autem elektrycznym, ale w praktyce zależy to od konkretnego WORD-u i jego możliwości organizacyjnych oraz finansowych (flota, ładowarki, procedury).
Coraz więcej ośrodków szkolenia kierowców szkoli na elektrykach i w porozumieniu z niektórymi WORD-ami udostępnia je na egzaminy, co otwiera kandydatom realną drogę do zdawania na pojeździe elektrycznym.
W 2025 roku zdawanie egzaminu na elektryku jest możliwe głównie tam, gdzie WORD dopuszcza pojazd ośrodka lub własny pojazd kandydata oraz gdzie istnieje lokalna infrastruktura i procedury obsługi takich egzaminów.
